Μην τα χάσετε

 

 

ΕΤΑ, ο εφιάλτης των Βάσκων

 
 
Όταν το oneman και ο Θανάσης Κρεκούκιας άνοιξαν τον φάκελο της βασκικής αυτονομιστικής οργάνωσης. Tα θύματα, οι μέθοδοι, οι κρατούμενοι και οι ιστορικοί ηγέτες της ΕΤΑ
 

Μια ιδιαίτερη περίπτωση οργανωμένης πάλης για αυτοδιάθεση υπήρξε το κίνημα των Βάσκων. Η ΕΤΑ ξεπήδησε μέσα από τις επιρροές του εθνικιστή Σαμπίνο Αράνα (1865-1903), ο οποίος είχε μιλήσει για την ανωτερότητα της βασκικής φυλής. Οι αυτονομιστικές διεκδικήσεις του στηρίζονταν στη σθεναρή υπεράσπιση της γλώσσας, των εθίμων και της πολιτισμικής ταυτότητας των Βάσκων και βρήκαν “καταφύγιο” στον περίφημο χάρτη του Itxassou, καλύπτοντας ένα σωρό ακόμα ερωτήματα.

 

Τα ζητήματα προς επίλυση αρχικά ήταν δυο. Πρώτον, η ανεξαρτητοποίηση του Euskadi και του Iparralde, δηλαδή της Euskal Herria (πατρίδα, χώρα, επικράτεια των Βάσκων) και δεύτερον, ο πόλεμος εναντίον της δικτατορίας του Φράνκο. Στην πορεία, η αυτοδιάθεση “ζυμώθηκε” με έννοιες και ιδεολογικές αναζητήσεις που άλλαξαν την αρχική φυσιογνωμία του κινήματος, μετατρέποντάς το σε μια οργάνωση που αρχικά επέλεξε την ένοπλη βία και το αντάρτικο πόλης ως βασικούς μοχλούς δράσης και πίεσης. Οι αυτονομιστές της ΕΤΑ δέχτηκαν επιρροές αριστερίστικες και μαρξιστικές – λενινιστικές, υιοθετώντας ακραίες πρακτικές, οι οποίες με τη σειρά τους “βραχυκύκλωσαν” την πιθανότητα εξεύρεσης βιώσιμης λύσης στη Χώρα των Βάσκων.

Η εμφάνιση αμέτρητων φραξιών που κατέστρεψαν την ενότητα και εκτροχίασαν το ίδιο το όνειρο της αυτονομίας, διαίρεσαν την πατριωτική έννοια και την αναζήτηση της διατήρησης της εθνικής ταυτότητας, οδηγώντας σε δαιδαλώδη αδιέξοδα ακόμα και όταν προέκυψε η ανάγκη και εφαρμογή της πολιτικής δράσης παράλληλα με την ένοπλη. Οι δεκαετίες πέρασαν και οι etarras έγιναν συνώνυμα της τυφλής βίας, του ψυχρού εγκλήματος, των εκβιασμών, της τρομοκρατίας και του αίματος.

Μια από τις πρώτες εμφανίσεις της ηγεσίας της ΕΤΑ το 1973

Μετά την ανακοίνωση της ΕΤΑ στις 20 Οκτωβρίου του 2011 περί της οριστικής παύσης της ένοπλης δράσης της, το ΟΝΕΜΑΝ άνοιξε τον φάκελο της βασκικής οργάνωσης, “ακτινογραφώντας” την ιστορία της και παρουσιάζοντας τους σημαντικότερους σταθμούς στην 52χρονη πορεία της. Tα θύματα, οι μέθοδοι, οι κρατούμενοι και οι ιστορικοί ηγέτες της ΕΤΑ μαζί με φωτογραφικό υλικό που μας παραχώρησε η βασκική εφημερίδα Deia.

Α. ΛΕΞΙΚΟ

Πριν ξεκινήσουμε την αναδρομή, παραθέτουμε μεταφρασμένους τους σημαντικότερους βασκικούς όρους που θα συναντήσετε στη συνέχεια, για την καλύτερη και ευκολότερη κατανόηση του κειμένου.

Euskadi ta Askatasuna, Χώρα των Βάσκων και Ελευθερία

- Euskera / η Βασκική γλώσσα

- Euskadi / η Χώρα των Βάσκων

- Askatasuna / Ελευθερία

- ΕΤΑ (Euskadi ta Askatasuna) / Χώρα των Βάσκων και Ελευθερία

- Bietan Jarrai / Μπροστά και με τα δυο (αναγράφεται κάτω από το έμβλημα της ΕΤΑ, που είναι ένα φίδι τυλιγμένο γύρω από ένα τσεκούρι). Εννοεί την πειθώ του τσεκουριού (ένοπλη δράση) και τη δύναμη του φιδιού (πολιτική δράση).

- Etakideak (ή etarras) / Μέλη της ΕΤΑ

- Ekin / Ξεκίνημα στα euskera

- PNV (Partido Nacionalista Vasco) / Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα

- EGI (Euzko Gaztedi Indarra) / Δύναμη Βασκικής Νεολαίας (η νεολαία της PNV)

- Abertzale / Πατριώτης

- ΕΤΑ Berri / Νέα ΕΤΑ

- ΕΤΑ Zaharra / Παλαιά ΕΤΑ

- LAIA (Langile Abertzale Iraultzaileen Alderdia) / Εργατικό κόμμα των επαναστατημένων πατριωτών

- ΕΙΑ (Euskal Iraultzarako Alderdia) / Βασκικό Κόμμα για την Επανάσταση

- Izquierda Abertzale / Πατριωτική Αριστερά

- Herri Batasuna / Λαϊκή Ενότητα

- Lehendakari / Πρόεδρος της Χώρας των Βάσκων

- BVE (Batallón Vasco Español) / Βασκο-ισπανικό Τάγμα (ακροδεξιά παρα-αστυνομική οργάνωση)

- GAL (Grupos Antiterroristas de Liberación) / Απελευθερωτικές αντιτρομοκρατικές ομάδες (παρακρατική οργάνωση που δημιουργήθηκε το 1983)

- Ertzaintza / Αστυνομία της Χώρας των Βάσκων

- Euskal Herria / Επικράτεια, χώρα των Βάσκων

Β. Η ΙΣΤΟΡΙΑ

1. Το ξεκίνημα της οργάνωσης

Επίσημα, όλα άρχισαν στις 31 Ιουλίου του 1959, όταν μια ομάδα από νεαρούς με βαθιά ριζωμένα εθνικιστικά “πιστεύω” χρησιμοποίησε για πρώτη φορά την ονομασία Euskadi ta Askatasuna (ETA). Στην πραγματικότητα όμως, η ιστορία της ΕΤΑ ξεκίνησε αρκετά νωρίτερα. Το 1952 κάποιοι φοιτητές από το Μπιλμπάο δημιούργησαν την ομάδα Ekin. Ένα χρόνο αργότερα, η Ekin ήρθε σε επαφή με την EGI, τη Νεολαία της PNV (Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα) και το 1956 οι δυο οργανώσεις ενώθηκαν.

Σε ένα κοινό ανακοινωθέν που διαβάστηκε στο πρώτο Διεθνές Βασκικό Συνέδριο στο Παρίσι, Ekin και EGI εξέφραζαν τις αντιρρήσεις τους σχετικά με τη στρατηγική που ακολουθούσαν οι ηγέτες της PNV στον αγώνα εναντίον της δικτατορίας του Φράνκο. Όμως πολύ γρήγορα οι εντάσεις έκαναν την εμφάνισή τους προκαλώντας τη διάσπαση, της ούτως ή άλλως εύθραυστης ισορροπίας ανάμεσα στις δυο οργανώσεις. Η Ekin τασσόταν αναφανδόν υπέρ της “άμεσης δράσης”.

Έτσι, στο τέλος του 1958, οι ηγέτες της Ekin, Luis Álvarez Enparantxa Txillardegi, Benito del Valle, Julen Madariaga και Iñaki Larramendi συναντήθηκαν στην Deba (στην επαρχία της Γκιπούθκοα) και αποφάσισαν να υιοθετήσουν την ονομασία Euskadi ta Askatasuna που είχε προταθεί από τον Txillardegi. Με αυτόν τον τρόπο “γεννήθηκε” η ΕΤΑ, μια οργάνωση που παρέμεινε ενεργή επί 52 ολόκληρα χρόνια και της οποία η ιστορία σημαδεύτηκε από αμέτρητες διασπάσεις στους κόλπους της και ακόμα περισσότερες δολοφονίες.

2. Η ιδεολογική διαμόρφωση

Η ΕΤΑ ξεκίνησε τη δράση της στις 18 Ιουλίου του 1961, όταν μέλη της προσπάθησαν να εκτροχιάσουν ένα τρένο γεμάτο με εθελοντές του Φράνκο που ταξίδευαν στο Σαν Σεμπαστιάν για να τιμήσουν την επέτειο της “εθνικής εξέγερσης”. Την επόμενη χρονιά συγκλήθηκε η πρώτη Συνέλευση της ΕΤΑ στο μοναστήρι του Belloc στη Γαλλία, στην οποία τέθηκαν ως αρχές της ιδεολογίας της, η ιστορική αναγέννηση, το λαϊκό κράτος, η ανάδειξη της βασκικής γλώσσας ως κομβικού στοιχείου της εθνικής ταυτότητας και η ανεξαρτησία της Χώρας των Βάσκων.

Η ΕΤΑ απέκτησε “ιδεολογία” μέσα σε ένα μοναστήρι

Στη 2η Συνέλευση που έλαβε χώρα την άνοιξη του 1963 στη γαλλική πόλη Μπαγιόν, ενισχύθηκαν τα αριστερίστικα στοιχεία της οργάνωσης, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν συγγένειες μεταξύ της ιδεολογίας της ΕΤΑ και του κομμουνισμού. Τέλος, στην 3η Συνέλευση, τον Μάιο του 1964, εγκρίθηκε το πόνημα “La Insurrección en Euskadi” (η εξέγερση στη Χώρα των Βάσκων), το οποίο ανέφερε ότι “η ένοπλη πάλη είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί”.

3. Το ξεκίνημα της ένοπλης πάλης

Από εκείνη τη στιγμή και μετά, ξεκίνησαν οι επιθέσεις της ΕΤΑ. Το πρώτο θανατηφόρο χτύπημα, την ευθύνη του οποίου ανέλαβε η οργάνωση, συνέβη στις 7 Ιουνίου του 1968 στο Σαν Σεμπαστιάν με τη δολοφονία του αστυνομικού Χοσέ Άνχελ Παρδίνες. Την ίδια χρονιά η ΕΤΑ προχώρησε σε μια ακόμα εκτέλεση που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση, αυτήν του αρχηγού της μυστικής αστυνομίας του Σαν Σεμπαστιάν, Μελιτόν Μανθάνες.

Στα πρώτα πάντως χρόνια της ένοπλης δράσης της ΕΤΑ, το χτύπημα με το μεγαλύτερο αντίκτυπο στην δικτατορική Ισπανία του Φράνκο, υπήρξε η εκτέλεση του προέδρου της Κυβέρνησης, Καρέρο Μπλάνκο, που πραγματοποιήθηκε με εντυπωσιακό τρόπο τον Δεκέμβριο του 1973 στη Μαδρίτη και έμεινε γνωστή ως “Operación Ogro” (επιχείρηση Δράκοντας).

Η κηδεία του αστυνομικού Χοσέ Άνχελ Παρδίνες, του πρώτου θύματος της ΕΤΑ που εκτελέστηκε στις 7 Ιουνίου του 1968

4. Οι διασπάσεις στους κόλπους της ΕΤΑ

Η ιστορική εξέλιξη της ΕΤΑ είναι γεμάτη από συνεχόμενες διασπάσεις. Στην 4η Συνέλευση (Αύγουστος 1965, Γκιπούθκοα) που πραγματοποιήθηκε στο μοναστήρι των Ιησουιτών του Λογιόλα, εμφανίστηκαν οι πρώτες “ρωγμές” στους κόλπους της οργάνωσης. Άρχισαν να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά την πρωτοκαθεδρία του πολιτικού εις βάρος του ένοπλου αγώνα. Τελικά εγκρίθηκαν η χρήση της βίας ως αποδεκτή πρακτική, αλλά και η ένοπλη πάλη ως μέσο απόκτησης οικονομικών πόρων.

Στην 5η Συνέλευση (Δεκέμβριος 1966, Γκιπούθκοα) η ΕΤΑ διασπάστηκε για πρώτη φορά. Η οργάνωση χωρίστηκε σε “εργατικούς” και “εθνικιστές”. Οι πρώτοι δημιούργησαν μια νέα οργάνωση που ονομάστηκε ΕΤΑ Berri (νέα ΕΤΑ) και οι δεύτεροι έμειναν στην ΕΤΑ Zaharra (παλαιά ΕΤΑ). Τελικά η ΕΤΑ Berri διαλύθηκε και τα μέλη της προσχώρησαν στο Movimiento Comunista (MC), δηλαδή το Κομουνιστικό Κίνημα. Οι εντάσεις συνεχίστηκαν και στην 6η Συνέλευση στην Μπαγιόν, με κάποιους να εγκαταλείπουν την οργάνωση για να προσχωρήσουν σε πολιτικά κόμματα, όπως η Liga Comunista Revolucionaria (Επαναστατικός Κομμουνιστικός Συνασπισμός).

5. ΕΤΑ (m) & ETA (pm)

Η πιο σοβαρή διάσπαση ήρθε το 1973, αμέσως μετά την 6η Συνέλευση. Στην πραγματικότητα ολοκληρώθηκε σε δυο φάσεις. Η πρώτη τον Αύγουστο του 1973 στο Χασπάρνε της Γαλλικής Βασκωνίας και η δεύτερη το 1974, αμέσως μετά το χτύπημα στην καφετέρια “Rolando” της οδού Correo στη Μαδρίτη. Οι εντάσεις μέσα στην οργάνωση είχαν ήδη κορυφωθεί, όταν το ένοπλο σκέλος αποφάσισε μονόπλευρα το χτύπημα κατά του Καρέρο Μπλάνκο, κάτι που είχε ως επακόλουθο την απόσχιση του “εργατικού” τμήματος, το οποίο αργότερα ίδρυσε την LAIA (Langile Abertzale Iraultzaileen Alderdia), το εργατικό κόμμα των επαναστατημένων πατριωτών.

Μετά το τυφλό χτύπημα στην οδό Correo, εμφανίστηκαν οι milis, που προέρχονταν από το στρατιωτικό μέτωπο της οργάνωσης (Frente Militar) και οι poli-milis, προερχόμενοι από το εργατικό μέτωπο (Frente Obrero). Έτσι η ΕΤΑ διαιρέθηκε σε δυο οργανώσεις: την ΕΤΑ militar και την ΕΤΑ político-militar, με την δεύτερη να διαθέτει και την πλειοψηφία των μελών.

6. Το πολιτικό σκέλος της ΕΤΑ και η οριστική απόσχιση

Μετά τον θάνατο του Φράνκο, η ΕΤΑ-pm στήριξε την ίδρυση ενός πολιτικού κόμματος που θα εκπροσωπούσε την ιδεολογία της οργάνωσης πριν τις πρώτες γενικές εκλογές του 1977, το οποίο ονομάστηκε ΕΙΑ (Euskal Iraultzarako Alderdia), δηλαδή Βασκικό Κόμμα για την Επανάσταση. Το ΕΙΑ πήρε μέρος στις εκλογές μέσω της υποψηφιότητας της ΕΕ (Euskadiko Ezkerra), που ήταν το εθνικιστικό κόμμα της Βασκικής Αριστεράς (και το οποίο το 1993 απορροφήθηκε από το Σοσιαλιστικό Κόμμα).

Το 1982, η φράξια 7η Συνέλευση της ΕΤΑ-pm αποδέχτηκε τη γενική αμνηστία που πρόσφερε η ισπανική Κυβέρνηση σε όλους ανεξαιρέτως τους φυλακισμένους και εξόριστους etarras, εγκαταλείποντας τη βία και προσχωρώντας στην Euskadiko Ezkerra. Μεγάλο μέρος των μαχητών της ΕΤΑ-pm, (οι milikis και τα μέλη του comando Bereziak), επέστρεψαν στην ΕΤΑ militar, η οποία από τότε θα ήταν γνωστή – ξανά – ως σκέτη ΕΤΑ.

7. Ανταρτοπόλεμος & Herri Batasuna

Η ΕΤΑ θεωρούσε ότι το πολιτειακό σύστημα μετά το 1978 δεν είχε φέρει ουσιαστικές αλλαγές, χαρακτηρίζοντας την εκκολαπτόμενη δημοκρατία ως μια συνέχεια της δικτατορίας του Φράνκο. Από εκείνη τη χρονιά η οργάνωση αποφάσισε την αλλαγή της στρατηγικής της, υιοθετώντας τον γνωστό ως φθοροποιό πόλεμο (guerra de desgaste) ή ανταρτοπόλεμο. Στοχοποίησε λοιπόν τον Στρατό και τα Σώματα Ασφαλείας, για να πιέσει το κράτος, θέλοντας να το αναγκάσει να δεχτεί την Alternativa KAS.

Η Herri Batasuna, το πολιτικό σκέλος της ΕΤΑ, ιδρύθηκε το 1978

Η εναλλακτική ΚΑS ήταν το πολιτικό πλαίσιο της Koordinadora Abertzale Sozialista, του συλλογικού οργάνου ενός μεγάλου μέρους της Πατριωτικής Αριστεράς (Izquierda Abertzale), που είχε υπογραφεί το 1976 από διάφορες οργανώσεις, ανάμεσά τους και την ΕΤΑ. Μέσα από αυτό το πολιτικό κείμενο ξεπήδησε λίγο αργότερα το ιδεολογικό πλαίσιο της πολιτικής πτέρυγας της οργάνωσης, Herri Batasuna (Λαϊκή Ενότητα) που ιδρύθηκε το 1978 ως συνασπισμός 4 κομμάτων της πατριωτικής αριστεράς.

8. Εντατικοποίηση των χτυπημάτων

Από την ίδρυση της Herri Batasuna και μετά, η ΕΤΑ αύξησε κατά πολύ τα χτυπήματά της τόσο σε αριθμό όσο και σε ένταση. Με επίσημη πολιτική υπόσταση πλέον, η στρατηγική της οργάνωσης ήταν να “εργαλειοποιήσει” τα αυτόνομα κοινωνικά κινήματα που είχαν εμφανιστεί στη Χώρα των Βάσκων. Ξεκίνησαν οι τυφλές επιθέσεις με βόμβες και αυτοκίνητα παγιδευμένα με εκρηκτικά που ως αποτέλεσμα είχαν τον θάνατο “αμάχων”, αλλά και οι απαγωγές κυρίως πλούσιων επιχειρηματιών, με σκοπό τη συλλογή λύτρων.

Αποκορύφωμα αυτών των επιθέσεων ήταν το χτύπημα στο πολυκατάστημα Hipercor στη Βαρκελώνη στις 19 Ιουνίου του 1987, όπου 21 άτομα έχασαν τη ζωή τους και άλλα 45 τραυματίστηκαν. Η έκρηξη της βόμβας στο Αρχηγείο της Αστυνομίας της Σαραγόσα λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1987, με 11 νεκρούς (ανάμεσα στους οποίους και 5 κοριτσάκια), έφερε την πρώτη αντίδραση των πολιτικών κομμάτων της Χώρας των Βάσκων.

9. Η συνθήκη του Αχούρια Ενέα (Pacto deAjuria Enea)

Στις 12 Ιανουαρίου του 1988 τα 6 από τα 7 κόμματα της Χώρας των Βάσκων (απείχε η Herri Batasuna) με την παρουσία του Lehendakari (προέδρου της Χώρας των Βάσκων) συνυπέγραψαν τη Συμφωνία για την ομαλοποίηση και ειρήνευση στη Χώρα των Βάσκων που έμεινε γνωστή ως Συνθήκη του Ajuria Enea (παλάτι στη Βιτόρια, όπου διεξήχθη η συνάντηση). Την ίδια χρονιά η ΕΤΑ κήρυξε την πρώτη κατάπαυση του πυρός στην ιστορία της.

Στη διάρκεια αυτής, η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Φελίπε Γκονθάλεθ συναντήθηκε με εκπροσώπους της οργάνωσης για να διαπραγματευτεί την ειρήνευση στην περιοχή των Βάσκων και το τέλος της ένοπλης πάλης. Η σύνοδος αυτή πραγματοποιήθηκε στο Αλγέρι (Mesa de Argel) και ολοκληρώθηκε χωρίς αποτέλεσμα, αφού καμία από τις δυο πλευρές δεν υποχώρησε από τις αρχικές της θέσεις.

10. Το πλήγμα του Μπιντάρ και η επιστροφή

Το 1992 η ΕΤΑ υπέστη το μεγαλύτερο πλήγμα στην μέχρι τότε ιστορία της. Η συνεργασία της γαλλικής και ισπανικής αστυνομίας είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη όλου του ηγετικού πυρήνα της οργάνωσης (Pakito, Txelis και Fiti) στη γαλλική πόλη Μπιντάρ ακριβώς δίπλα στα σύνορα με την Ισπανία. Η ΕΤΑ χρειάστηκε πολύ χρόνο για να συνέλθει, όμως τρία χρόνια αργότερα επέστρεψε με ένα φιλόδοξο σχέδιο: τη δολοφονία του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Χοσέ Μαρία Αθνάρ.

Ο πρόεδρος του ΡΡ (Partido Popular) γλίτωσε το θάνατο μετά την έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου, χάρη στη θωράκιση του οχήματος στο οποίο επέβαινε. Όταν ο Αθνάρ κέρδισε τις εκλογές του 1996 και έγινε πρωθυπουργός, η ΕΤΑ αύξησε κατακόρυφα τα χτυπήματά της με αποκορύφωμα τις απαγωγές των Ορτέγα Λάρα και Κόσμε Ντελκλό και την εν ψυχρώ εκτέλεση του δημοτικού σύμβουλου της μικρής πόλης Έρμουα, Μιγκέλ Άνχελ Μπλάνκο.

11. Από την Λιθάρα στην κατάργηση της Herri Batasuna

Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1998 η ΕΤΑ ανακοίνωσε μια επ’ αόριστο και άνευ όρων ανακωχή, τέσσερις μέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λιθάρα (pacto de Lizarra). Τη συνθήκη αυτή υπέγραψαν στην πόλη Λιθάρα της Ναβάρα όλα τα εθνικιστικά κόμματα της Χώρας των Βάσκων μαζί με τοπικά συνδικάτα και ενώσεις, με σκοπό να βρεθεί μια διαδικασία διαλόγου και διαπραγμάτευσης που θα οδηγούσε στην παύση της τρομοκρατίας από την ΕΤΑ.

Το 2002 η Herri Batasuna τέθηκε εκτός νόμου από το ισπανικό κράτος

Η κυβέρνηση του Αθνάρ συναντήθηκε με εκπροσώπους της ΕΤΑ στην Ελβετία, όμως οι συζητήσεις δεν έφεραν αποτέλεσμα. Τον Δεκέμβριο του 1999 η οργάνωση ανακοίνωσε τον τερματισμό της ανακωχής και μέσα στον επόμενο χρόνο πραγματοποίησε 23 δολοφονίες. Το 2002 η Herri Batasuna τέθηκε επίσημα εκτός νόμου από το ισπανικό κράτος με τη σύμφωνη γνώμη του Ανώτατου Δικαστηρίου με την αιτιολογία ότι είχε δημιουργηθεί από την τρομοκρατική οργάνωση ΕΤΑ και αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της.

12. Το έγκλημα του Terminal 4

Στις 22 Μαρτίου του 2006 η ΕΤΑ ανακοίνωσε μια ακόμα επ’ αόριστο κατάπαυση του πυρός, καλώντας παράλληλα τις κυβερνήσεις της Ισπανίας και της Γαλλίας να καθίσουν εκ νέου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Θαπατέρο, ανακοίνωσε την επανέναρξη των συζητήσεων με την ΕΤΑ. Μέσα στο δίμηνο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου του 2006 υπήρξαν 11 μυστικές συναντήσεις των δυο πλευρών σε μοναστήρι των Ιησουιτών στην Γκιπούθκοα, οι οποίες κατέληξαν στην “συμφωνία της Λογιόλα”.

Ο χώρος στάθμευσης του Terminal 4 στο αεροδρόμιο Barajas της Μαδρίτης, μετά τη σφοδρή έκρηξη από παγιδευμένο με εκρηκτικά φορτηγάκι στις 30 Δεκεμβρίου του 2006

Ενώ όλα έδειχναν ότι υπήρχε μια πρώτη προσέγγιση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύκλο διαπραγματεύσεων, η ΕΤΑ αθέτησε τη δέσμευσή της ως προς την κατάπαυση του πυρός και εντελώς απροειδοποίητα προχώρησε σε ένα ακόμα τυφλό χτύπημα. Ένα φορτηγάκι παγιδευμένο με εκρηκτικά σε έναν από τους χώρους στάθμευσης του Terminal 4 στο αεροδρόμιο “Barajas” της Μαδρίτης, προκάλεσε στις 30 Δεκεμβρίου του 2006 τον θάνατο δυο τουριστών από το Εκουαδόρ και τον τραυματισμό άλλων 20 ατόμων. Η έκρηξη σήμανε το τέλος των επαφών, αλλά και την αρχή του τέλους της ίδιας της οργάνωσης.

13. Η οριστική παύση της ένοπλης δράσης

Το χτύπημα στο Terminal 4 του Μπαράχας άφησε πλήρως εκτεθειμένη την ΕΤΑ στην κοινή γνώμη, ειδικά εκείνη της Χώρας των Βάσκων. Στα επόμενα χρόνια οι πιέσεις από πολιτικά σχήματα της περιοχής για την οριστική παύση της ένοπλης δράσης πολλαπλασιάστηκαν, ενώ κάθε λογής πρωτοβουλίες από το εσωτερικό αλλά και το εξωτερικό συνέβαλαν στην ανακοίνωση της ΕΤΑ τον Σεπτέμβριο του 2010 μέσω του βρετανικού BBC για μια νέα κατάπαυση του πυρός. Τον Ιανουάριο του 2011 τα μέλη της οργάνωσης ενημέρωσαν ότι η αποχή από τον ένοπλο αγώνα θα ήταν συνεχής, γενική και θα τελούσε υπό την επίβλεψη διεθνών παρατηρητών.

Στις 20 Οκτωβρίου του 2011, η ΕΤΑ ανακοίνωσε μέσω των ιστοσελίδων των βασκικών εφημερίδων Gara και Berria, την οριστική παύση της ένοπλης δράσης της. Στο ανακοινωθέν τα μέλη της οργάνωσης εγγυήθηκαν “μια σαφή, σταθερή και οριστική δέσμευση για το τέλος της ένοπλης αντιπαράθεσης”, καλώντας παράλληλα τις κυβερνήσεις της Ισπανίας και της Γαλλίας σε έναν “απευθείας διάλογο με στόχο την εξεύρεση λύσης στην πολύχρονη διαμάχη”. Οι πολιτικές δυνάμεις τόσο στην Ισπανία όσο και στη Γαλλία, υποδέχθηκαν με ανακούφιση την απόφαση της ΕΤΑ, αντίθετα με τις οικογένειες των θυμάτων που έκαναν λόγο για “απάτη” και τις ένοπλες δυνάμεις που αντέδρασαν με σκεπτικισμό, περιμένοντας πρώτα την παράδοση του οπλισμού της οργάνωσης.

Γ. ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ

Στις 31 Ιουλίου του 1959 μια ομάδα από νεαρούς με βαθιά ριζωμένα εθνικιστικά “πιστεύω” χρησιμοποίησε για πρώτη φορά την ονομασία Euskadi ta Askatasuna (Χώρα των Βάσκων και Ελευθερία). Έτσι τέθηκαν οι ιδεολογικές βάσεις μιας ένοπλης οργάνωσης, που χρειάστηκε εννιά χρόνια μέχρι να πραγματοποιήσει το πρώτο της χτύπημα. Ο εκτελεστής του αστυνομικού Χοσέ Άνχελ Παρδίνες, του πρώτου θύματος της ΕΤΑ, Javier Etxebarrieta ή Txabi, υπήρξε ένας από τους έξι ιστορικούς ηγέτες της οργάνωσης.

Σε αυτό το κεφάλαιο θα εξετάσουμε αυτούς που έγραψαν την ιστορία της ΕΤΑ. Οι έξι σημαντικότεροι αρχηγοί, Txabi, Txikia, Argala, Txomin, Pakito και Josu Ternera (όλα ψευδώνυμα), είναι αυτοί που σύμφωνα με την ίδια την οργάνωση έθεσαν ο καθένας με την παρουσία του ένα πριν και ένα μετά στην πορεία της ΕΤΑ.

1. Javier Etxebarrieta, “Txabi”

Ο Txabi πέθανε μόλις 24 ετών, όμως το γεγονός ότι υπήρξε αυτός που πραγματοποίησε την πρώτη εκτέλεση της ΕΤΑ, ήταν αρκετό ώστε να θεωρείται ο πρώτος μεγάλος ηγέτης της οργάνωσης μετά τους ιδρυτές της. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπήρξε επίσης το πρώτο μέλος της ΕΤΑ που εκτελέστηκε από την ισπανική αστυνομία. Ο Txabi σπούδασε Οικονομικά και Πληροφορική και το 1967 εκλέχτηκε μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της οργάνωσης. Σκοτώθηκε από αστυνομικά πυρά λίγες ώρες μετά η δολοφονία του Χοσέ Παρδίνες, του πρώτου από τα 829 θύματα της ΕΤΑ.

2. Eustakio Mendizabal, “Txikia”

Ο Txikia υπήρξε ο υπεύθυνος της αναδιοργάνωσης της ΕΤΑ στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν πολλοί νέοι εισέρρεαν στην οργάνωση, προσπαθώντας να βάλουν τέλος στη δικτατορία του Φράνκο. Επί αρχηγίας του Txikia, υιοθετήθηκαν τα χτυπήματα με βόμβες καθώς και οι απαγωγές με σκοπό τη συλλογή λύτρων. Ο δεύτερος ιστορικός ηγέτης της ΕΤΑ σκοτώθηκε τον Απρίλιο του 1973 από αστυνομικά πυρά μετά από πολύωρη καταδίωξη.

3. José Miguel Beñarán, “Argala”

Ο Argala υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της “Operación Ogro”, της εκτέλεσης δηλαδή τον Δεκέμβριο του ’73 του – προοριζόμενου ως – διαδόχου του Φράνκο, Λουίς Καρέρο Μπλάνκο. Ο Argala συνέδεσε τη δράση του με την οργάνωση και την ιδεολογική διαμόρφωση του πολιτικού σκέλους της ΕΤΑ, ενώ έζησε πολλά χρόνια εξόριστος. Τον Δεκέμβριο του 1978 η BVE, μια ακροδεξιά οργάνωση, σκότωσε τον Argala τοποθετώντας έναν εκρηκτικό μηχανισμό στο αυτοκίνητό του. Οι αστυνομικές αρχές, φοβούμενες ακραίες αντιδράσεις του πλήθους στην κηδεία του, απαγόρευσαν την ταφή του στη γενέτειρά του, Arrigorriaga.

4. Domingo Abasolo, “Txomin”

Ο Txomin υπήρξε ένας από τους ιδεαλιστές της οργάνωσης, χωρίς παράλληλα να αποκηρύσσει την ένοπλη πάλη. Υπήρξε ο πρώτος που διαπραγματεύτηκε απευθείας με τον τότε πρωθυπουργό της Ισπανίας, Φελίπε Γκονθάλεθ, την επίλυση του βασκικού ζητήματος. Ακροδεξιές οργανώσεις προσπάθησαν κατ’ επανάληψη να τον εκτελέσουν, όμως ο Txomin γλύτωσε κατά σειρά από μια απόπειρα απαγωγής, από μια έκρηξη και από τις σφαίρες σε μια απόπειρα δολοφονίας. Τελικά σκοτώθηκε το 1987 σε ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα στην Αλγερία.

5. Francisco Múgica, “Pakito”

Ο Pakito υπήρξε ο “σκληρός” της οργάνωσης και πήρε μέρος στην εκτέλεση του Λουίς Καρέρο Μπλάνκο. Κατηγορήθηκε για μια σειρά από εκτελέσεις κυρίως αστυνομικών και στρατιωτικών. Έπεσε στα χέρια της αστυνομίας τον Μάρτιο του 1992 μαζί με τους συντρόφους του, Txelis και Fitipaldi, σε ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στην ιστορία της οργάνωσης. Σήμερα βρίσκεται ακόμα στη φυλακή, όμως από το 2004 η ΕΤΑ τον είχε διαγράψει από μέλος της, λόγω μιας επιστολής που είχε στείλει στην οργάνωση μαζί με άλλους φυλακισμένους etarras, μέσα από την οποία ζητούσε την οριστική κατάπαυση του πυρός και την επιλογή ειρηνικών μέσων για την προώθηση του βασκικού ζητήματος.

Ο τελευταίος ιστορικός ηγέτης της ΕΤΑ, Josu Ternera (δεξιά) μαζί με τον γιό του. Από το 2002 αγνοούνται τα ίχνη του

6. Josu Urrutikoetxea, “Josu Ternera”

Ο τελευταίος ιστορικός ηγέτης της ΕΤΑ πήρε επίσης μέρος στην “Operación Ogro” και συνέχισε τη δράση του με ληστείες και τοποθετήσεις εκρηκτικών μηχανισμών, μέχρι τη σύλληψη του – μαζί με τη γυναίκα του – τον Γενάρη του 1989 στη Γαλλία. Καταδικάστηκε σε δεκαετή φυλάκιση και στη συνέχεια εκδόθηκε στις ισπανικές αρχές, όπου όμως αφέθηκε ελεύθερος λόγω παραγραφής των αδικημάτων που εκκρεμούσαν εις βάρος του. Το 1998 εκλέχτηκε βουλευτής στις τοπικές εκλογές της Χώρας των Βάσκων, όμως το 2002, μετά τις κατηγορίες εναντίον του για συμμετοχή στο χτύπημα της Σαραγόσα (1987) εξαφανίστηκε από προσώπου γης. Από τότε κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα που βρίσκεται, όμως πολλοί θεωρούν ότι υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ανακοίνωσης της 20ης Οκτωβρίου 2011 περί οριστικής παύσης της ένοπλης δράσης της ΕΤΑ.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ONEMAN

 

 

ADVERTISING

SHARE:

ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕWS 24/7 ΣΤΟ EMAIL ΣΟΥ

NEWSLETTER