Μην τα χάσετε

Πολιτικά Πρωτοσέλιδα

 

 

Ο ελιγμός που θα απεγκλωβίσει την Ελλάδα από την υπόθεση των 8 Τούρκων αξιωματικών

 
 
Η διέξοδος που υπάρχει και θα μπορούσε να απεγκλωβίσει τη χώρα από δύσκολους διπλωματικούς χειρισμούς, όπως και να υποχρεώσει την Τουρκία να σεβαστεί την οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με την υπόθεση των 8 Τούρκων αξιωματικών
 

*της Χριστίνας Καραγιάννη

Η εξέλιξη της υπόθεσης των οκτώ Τούρκων αξιωματικών οι οποίοι, τον περασμένο Ιούλιο, προσγειώθηκαν με στρατιωτικό ελικόπτερο στο αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης, έχει επικρατήσει στην ειδησιογραφία των τελευταίων ημερών επιδεικνύοντας την σοβαρότητα αλλά και τη δυσκολία αυτής της υπόθεσης. Η Τουρκική κυβέρνηση Ερντογάν έκτοτε ζητά με πείσμα την έκδοση τους για να δικαστούν στη Τουρκία ως εμπλεκόμενοι στο Πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016. Την ίδια στιγμή έντονη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην Τουρκία με τη σύλληψη χιλιάδων στρατιωτικών, αστυνομικών, δημοσίων υπαλλήλων, δημοσιογράφων και δικαστών κατά το διάστημα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος. Η συγκεκριμένη υπόθεση έχει επικρατήσει στην κοινή γνώμη ως ένα δίλημμα για την Ελληνική Δικαιοσύνη και την κυβέρνηση. Από τη μία είναι η διαφύλαξη της χώρας μας ως θεματοφύλακα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εκφραστή του ευρωπαϊκού πολιτισμού και από την άλλη η αντίδραση της Τουρκίας σε περίπτωση μη έκδοσης των οκτώ και κυρίως οι συνέπειες που θα μπορούσε να έχει αυτό στο φλέγον θέμα του Κυπριακού και του προσφυγικού.

 

Αν οι οκτώ αναγκαστούν να επιστρέψουν στην Τουρκία παραδίδονται συνειδητά σε μία χώρα η οποία έχει κάνει μια επικίνδυνη στροφή προς τον αυταρχισμό και όπου υπάρχει κίνδυνος για την τη σωματική τους ακεραιότητα και την ζωή τους. Σαφώς αυτές δεν είναι εύκολες αποφάσεις, ιδίως για μια χώρα μικρής επιρροής όπως είναι η Ελλάδα και ιδιαιτέρως σε μια περίοδο με οξύτατες επιμέρους κρίσεις και όταν την ίδια ώρα η  Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να υψώσει το ανάστημά της και να προστατεύσει τα συμφέροντα της συνολικά.

Οι απειλές της Τουρκίας για την έκδοση των οκτώ αξιωματικών, υπό μορφή δημοσιογραφικών διαρροών, θα ήταν ωφέλιμο να ληφθούν υπόψη για την καλύτερη διαμόρφωση ενός διπλωματικού σχεδιασμού, σε καμία περίπτωση όμως δεν θα έπρεπε οποιαδήποτε απειλή να υποκαταστήσει τους εθνικούς νόμους και την διάκριση των εξουσιών. Συνεπώς, αν δεχτούμε ως αδιαπραγμάτευτη την τήρηση αυτών των αξιών, τότε το Ελληνικό Σύνταγμα, οι θεσμοί και οι διεθνείς συνθήκες μπορούν να υπαγορεύσουν στους Δικαστές και στους συνηγόρους υπεράσπισης το πλαίσιο διαχείρισης αυτής της δύσκολης υπόθεσης  ώστε να απεμπλακεί η Ελλάδα από την υπόθεση των οκτώ χωρίς ταυτοχρόνως την παραβίαση θεμελιωδών ανθρώπινων αξιών και την υπονόμευση της χώρας μας ως θεματοφύλακα του διεθνούς δικαίου.

Αρχικά αυτό το βάρος το έχουν τα συμβούλια του Αρείου Πάγου που καλούνται την Δευτέρα, στις 23 Ιανουαρίου, να αποφανθούν σχετικά με το αίτημα των τουρκικών αρχών για την έκδοση των οκτώ Τούρκων αξιωματικών.  Αν υπάρξει απόφαση υπέρ της έκδοσης, η υπόθεση μεταβιβάζεται στην εκτελεστική εξουσία, ξεφεύγει από το νομικό πλαίσιο διαχείρισης και μετατρέπεται σε διπλωματικό ζήτημα όπου η στάση της Τουρκίας προβλέπεται να είναι ακόμη πιο πιεστική και απειλητική με μεγαλύτερο κίνδυνο η χώρα μας να γίνει υποχείριο απειλών.

Παρόλα αυτά, ακόμη και σε αυτή την δυσάρεστη κατάληξη,  υπάρχει διέξοδος που θα μπορούσε να απεγκλωβίσει τη χώρα από δύσκολους διπλωματικούς χειρισμούς, όπως και να υποχρεώσει την Τουρκία να σεβαστεί την οποιαδήποτε απόφαση, αν ακολουθηθεί η επιλογή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) του Στρασβούργου. Αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί  αρχικά μέσα από την διαδικασία λήψης ασφαλιστικών μέτρων, σύμφωνα με το άρθρο 39 των Κανονισμών του ΕΔΔΑ (interim measures), με σκοπό να παρθούν προληπτικά μέτρα για να αποφευχθεί  ο κίνδυνος ανεπανόρθωτης βλάβης για τους οκτώ.

Σύμφωνα με το ελληνικό Σύνταγμα, οι παραδεδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου και οι διεθνείς συμβάσεις από τη στιγμή που καθίστανται εσωτερικό δίκαιο, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εσωτερικής έννομης τάξης και υπερισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης. Επίσης ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου, αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας. Αυτοί οι κανόνες οι οποίοι είναι και οι ισχυρότεροι στην ιεραρχία της έννομης τάξης, εισάγουν το πλαίσιο του κράτους δικαίου μέσα στο οποίο οφείλουν να κινηθούν οι εμπλεκόμενοι σε αυτή την υπόθεση.

Στο σημείο αυτό θα ήταν καλό να αναφερθούν κάποια στοιχεία για αυτή την διαδικασία του άρθρου 39 του ΕΔΔΑ. Ασφαλιστικά μέτρα είναι επείγοντα μέτρα τα οποία, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική του ΕΔΔΑ, εφαρμόζονται στην περίπτωση που υπάρχει επικείμενος κίνδυνος ανεπανόρθωτης βλάβης. Πιο συγκεκριμένα οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου τα ασφαλιστικά μέτρα εφαρμόζονται, είναι οι περιπτώσεις επικείμενης έκδοσης ή απέλασης του αιτούντος, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση των οκτώ Τούρκων αξιωματικών,  και κυρίως οι περιπτώσεις όπου  εάν η απέλαση ή η έκδοση λάβει χώρα, οι αιτούντες ασφαλιστικών μέτρων έχουν λόγο να  φοβούνται για τη ζωή τους σύμφωνα με το άρθρο 2 (δικαίωμα στη ζωή) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ή θα αντιμετωπίσουν κακομεταχείριση που απαγορεύεται από το άρθρο 3 (απαγόρευση των βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης) της ίδια σύμβασης. Κατ' εξαίρεση, τα μέτρα αυτά μπορούν να επιβληθούν κατόπιν αιτημάτων που αφορούν το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη (άρθρο 6 της Σύμβασης) και το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (άρθρο 8 της σύμβασης).

Οι αιτήσεις για τη λήψη προσωρινών μέτρων πρέπει κανονικά να υποβληθούν το συντομότερο δυνατό μετά την τελική απόφαση του συμβαλλόμενου κράτους, στην παρούσα περίπτωση των ελληνικών δικαστηρίων, ώστε να μπορέσει το ΕΔΔΑ να έχει επαρκή χρόνο για να εξετάσει το θέμα. Η υποβολή της αίτησης δεν θα πρέπει να υποβληθεί σε λιγότερο από μια εργάσιμη μέρα πριν την προγραμματισμένη έκδοση.

Το ΕΔΔΑ όμως προσφέρει την εναλλακτική οδό, σύμφωνα με την  οποία σε περίπτωση που η τελική απόφαση του δικαστηρίου του Συμβαλλόμενου κράτους επίκειται και υπάρχει ο κίνδυνος της άμεσης εφαρμογής, ειδικά στις περιπτώσεις  έκδοσης ή απέλασης, οι αιτούντες και οι εκπρόσωποί τους θα πρέπει να υποβάλλουν το αίτημα για τη λήψη προσωρινών μέτρων, χωρίς να περιμένουν την απόφαση αυτή, αναφέροντας σαφώς την ημερομηνία κατά την οποία η απόφαση θα ληφθεί και η αίτηση ισχύει υπό την αίρεση ότι η απόφαση θα είναι αρνητική ως προς τα συμφέροντα των αιτούντων.

Παρά το γεγονός ότι τα προσωρινά μέτρα προβλέπονται μόνο στον Κανονισμό του ΕΔΔΑ και όχι στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τα συμβαλλόμενα κράτη έχουν την υποχρέωση να συμμορφωθούν.

Η διαδικασία προς το ΕΔΔΑ δεν είναι εύκολη, δεδομένου ότι τα ασφαλιστικά μέτρα χορηγούνται   από το Δικαστήριο μόνο σε σαφώς καθορισμένες περιπτώσεις (Όπου υπάρχει κίνδυνος σοβαρής και ανεπανόρθωτης παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα), και υπό αυτές τις συνθήκες πολλές αιτήσεις απορρίπτονται. Εντούτοις  αν η διαδικασία ασκηθεί με επιμέλεια και γίνει σωστή εκμετάλλευση της πληθώρας των αποδεικτικών στοιχείων, υπάρχουν αρκετές ελπίδες για μια θετική απόφαση του ΕΔΔΑ. Κατόπιν μιας τέτοιας διαδικασίας, η χώρα μας θα έχει στηρίξει τους θεσμούς, τις ανθρώπινες αξίες και αρχές και τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό. Η Τουρκία όσο και να πιέζει θα ξέρει ότι τα Συμβαλλόμενα μέρη είναι υποχρεωμένα να σεβαστούν την απόφαση αυτή. Ακόμη και η Κυβέρνηση θα καρπωθεί μια  πολλαπλή νίκη, εσωτερική και εξωτερική. Επίσης θα έχει ισχυροποιήσει τη θέση της χώρας. Το πιο σημαντικό όμως θα είναι ότι η Ελλάδα θα ανταπεξέλθει από το σοβαρό αυτό θέμα με αξιοπρέπεια και σεβασμό σε αξίες και αρχές.

*Η Χριστίνα Καραγιάννη είναι Δικηγόρος Αθηνών,  με ειδίκευση στο διεθνές ποινικό δίκαιο και δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου στη Χάγη και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία.

 

Σχετικά θέματα:

ADVERTISING

SHARE:

ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕWS 24/7 ΣΤΟ EMAIL ΣΟΥ

NEWSLETTER