Μάτια θολά

 Έχουμε πάντα δίκιο να επαναστατούμε, έλεγε ο Σαρτρ. Θυμήθηκα αυτή τη φράση του πηγαίνοντας να δω στον κινηματογράφο το "Σύμπλεγμα Μπάαντερ-Μάινχοφ", μια ταινία-ντοκιμαντέρ για τα ιδρυτικά μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης Φράξια Κόκκινος Στρατός. Χωρίς καμία προσπάθεια να εξωραϊσει τις δολοφονίες αθώων πολιτών, η ταινία κατάφερε να περιγράψει την εποχή και τις συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία της οργάνωσης. Η πρώτη τους ενέργεια έγινε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο στο Βιετνάμ και ακολούθησε η απαγωγή ενός πρώην μέλους των Ες-Ες. Μετά από σειρά δολοφονιών και απαγωγών, όμως, έχασε την όποια στήριξη απολάμβανε από τη γερμανική κοινή γνώμη και τελικά αυτό που έμεινε στη συλλογική συνείδηση ήταν αυτό που ανέφερε και η ίδια η οργάνωση στην επιστολή με την οποία τερμάτιζε τη δράση της- ότι η σημασία της έχει ξεπεραστεί.

Η ταινία όμως, εκτός από το ιστορικό ή το καλλιτεχνικό ενδιαφέρον, δείχνει ξεκάθαρα την τεράστια αλλαγή που έχει συντελεστεί από τη δεκαετία του '70 σε επίπεδο ανθρώπινων ελευθεριών. Η αστυνομία δημιούργησε έναν ασφυκτικό μηχανισμό παρακολούθησης -που οδήγησε στη σύλληψη των μελών της οργάνωσης- και για πρώτη φορά βρήκε εφαρμογή η ιδέα των "λευκών κελιών",  η άμεση σύνδεση της απομόνωσης των έγκλειστων με τη "μεταμέλεια". Και ενώ πλέον σχεδόν όλοι αποδέχονται ότι η ένοπλη πάλη δεν αποτελεί δόκιμη μορφή αντίδρασης, οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για την καταστολή της έχουν εκσυγχρονιστεί και βρίσκουν εφαρμογή στον καινούριο εχθρό- τη διεθνή τρομοκρατία. Κάμερες παρακολούθησης παντού, καταγραφή προσωπικών δεδομένων, εν λευκώ συλλήψεις και κράτηση "υπόπτων", μυστικές πτήσεις κρατουμένων. Και ο φόβος μήπως γίνεις η επόμενη παράπλευρη απώλεια, οδηγεί στη σιωπηλή αποδοχή τέτοιων πρακτικών.

Στην επιστροφή από το σινεμά, πήρα ταξί-για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό. Ο οδηγός είχε όρεξη για κουβέντα: "αναδουλειές, ο κόσμος δεν ξοδεύει πια, κανείς δεν αντιδρά σε όσα γίνονται, δεν βλέπετε πως μας κοροϊδεύουν όλα τα κόμματα και όμως συνεχίζουμε να τους ψηφίζουμε", μου είπε. Και μετά μου έδειξε μια παρέα παιδιών που έκαναν βόλτα-κάτι ήθελε να προσθέσει. "Δεν φοράω τα γυαλιά μου και τα βλέπω λίγο θολά", του είπα, προσπαθώντας να αποφύγω την κουβέντα. "Δεν τα βλέπετε εσείς έτσι, θολά είναι όλα δεσποινίς", μου είπε και με αποστόμωσε.