Δείκτες Δυσφορίας: Πώς υπολογίζεται η καταπόνηση λόγω καύσωνα και πώς πρέπει να δουλεύουμε
![Δείκτες Δυσφορίας: Πώς υπολογίζεται η καταπόνηση λόγω καύσωνα και πώς πρέπει να δουλεύουμε](https://www.news247.gr/wp-content/uploads/2023/07/kauswnas-ergasia-640x380.jpg)
Η καταπόνηση εργαζομένων λόγω υψηλών θερμοκρασίων υπολογίζεται με τους Δείκτες Δυσφορίας και, όπως έχει ανακοινωθεί, πρέπει να προλαμβάνεται από το Υπουργείο Εργασίας. Δείτε αναλυτικά τα μέτρα που έχουν θεσπιστεί για τις επιχειρήσεις.
- 05 Ιουλίου 2023 11:38
Την περίοδο του θέρους λαμβάνει χώρα ιδιαίτερη καταπόνηση των εργαζομένων που οφείλεται στη συνέργεια μετεωρολογικών δεδομένων του εξωτερικού περιβάλλοντος και παραμέτρων μικροκλίματος του εσωτερικού εργασιακού χώρου.
Και για αυτό, η θερμοκρασία στους χώρους εργασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού λαμβανομένης υπόψη της φύσης της εργασίας, της σωματικής προσπάθειας που απαιτείται για την εκτέλεσή της και των κλιματολογικών συνθηκών των εποχών του έτους.
Αυτό σημειώνεται από το 2013 σε εγκύκλιο του Υπ. Εργασίας (εδώ) για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων το καλοκαίρι, ζητώντας από τις κατά τόπους υπηρεσίες Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία του ΣΕΠΕ την περίοδο να επικεντρωθούν σε προληπτικούς ελέγχους εφαρμογής μέτρων που στοχεύουν στη μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων (Διαβάστε την εγκύκλιο εδώ)
Οι δείκτες δυσφορίας
Οι Δείκτες Δυσφορίας εκφράζουν την ικανοποίηση ή μη, του ανθρώπου από το περιβάλλον και τις επικρατούσες συνθήκες. Δίνουν μια καλή εκτίμηση των συνθηκών που επικρατούν και είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι στις ευπαθείς ομάδες, όπως ηλικιωμένα άτομα, παιδιά, στους ανθρώπους με πνευμονικές παθήσεις πχ. άσθμα, αθλητές, εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους και γενικά στις ομάδες ανθρώπων που επηρεάζονται άμεσα από τις περιβαλλοντικές συνθήκες.
Οι δείκτες αυτοί εξαρτώνται άμεσα από τη θερμοκρασία, την υγρασία, την ταχύτητα του ανέμου, τη νέφωση, την ηλιακή ακτινοβολία (τοπικά και χρονικά), καθώς και φυσιομετρικούς παράγοντες όπως ο μεταβολισμός και η ενδυμασία του ανθρώπου σε σχέση και με τις δραστηριότητές του.
- Ο γενικός Δείκτης Δυσφορίας DI (Discomfort Index)
Προτάθηκε από τον Thom to 1959 (Thom, 1959: The Discomfort Index Weatherwise, 12:57-60) και τροποποιήθηκε το 1978 από τον Besancenot. - Ο Προσωπικός Δείκτης Δυσφορίας PMV (Predicted Mean Value)
Προτάθηκε από το Fanger το 1973 (Fanger P.O., 1973. Thermal Comfort, McGraw Hill, New York). Προκύπτει από την εφαρμογή του ενεργειακού ισοζυγίου γύρω από τον άνθρωπο με βάση το μοντέλο MEMI (Munich Energy Balance Model for Individuals).Εκτός από τα δεδομένα που ήδη συλλέγονται αυτόματα, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου και η σχετική νέφωση, καθώς και τον υπολογισμό της ηλιακής ακτινοβολίας, απαιτείται από τον χρήστη να επιλέξει μέσω ενός οικείου τρόπου την ένδυση και τη δραστηριότητα του.
- Ο Δείκτης Wet Bulb Globe Temperature (WBGT)
Υπάρχουν πολλοί δείκτες στη βιβλιογραφία για τον ποσοτικό προσδιορισμό του θερμικού στρες. Ο βιοκλιματικός δείκτης WBGT έχει επιλεγεί ως δείκτης θερμικής καταπόνησης, αφού είναι ο ευρύτερα χρησιμοποιούμενος δείκτης για τους εργαζόμενους, μπορεί να υπολογιστεί από βασικές μετεωρολογικές παραμέτρους και είναι εύκολα ερμηνεύσιμος σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα (περισσότερα).
Προτεραιότητα δίνεται στις υπαίθριες εργασίες (π.χ. σε οικοδομές, οδικά και άλλα τεχνικά έργα) και στις εργασίες σε στεγασμένους χώρους όπου λόγω της φύσης των παραγωγικών διαδικασιών μπορεί να υπάρχει επί πλέον θερμική επιβάρυνση από υψηλές τιμές θερμοκρασίας-υγρασίας και ακτινοβολούμενη θερμότητα (π.χ., σε χυτήρια, μεταλλουργίες, βιομηχανίες πλαστικών, μαγειρεία κ.ά.) και ιδίως στις χειρωνακτικές εργασίες (π.χ., μεταφορά βαρέων αντικειμένων οικοδομικών υλικών).
Η ένταξη των εργαζομένων στις παραπάνω ομάδες γίνεται από τον Ιατρό Εργασίας (Ι.Ε.) της επιχείρησης και, όπου δεν προβλέπεται η απασχόληση Ι.Ε., με ιατρική βεβαίωση που θα προσκομίζει ο ίδιος ο εργαζόμενος. Σύμφωνα με την εγκύκλιο, μεταξύ άλλων, οι εργοδότες θα πρέπει μεταξύ άλλων να προβούν στη λήψη των κατάλληλων κατά περίπτωση τεχνικών και οργανωτικών μέτρων για τη μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων.
Σε αντίθετη περίπτωση, το υπουργείο Εργασίας προειδοποιεί με τις προβλεπόμενες από το νόμο διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.
Τεχνικά μέτρα για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης
1. ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ
- Θερμομόνωση στέγης ή πλάκας
- Βάψιμο εξωτερικά των κτιρίων με λευκό ή άλλο ανακλαστικό μονωτικό χρώμα
- Κατασκευή σκιάστρων στις δυτικές και νότιες πλευρές των κτιρίων
- Τοποθέτηση στις δυτικές και νότιες πλευρές αδιαφανών ή ανακλαστικών τζαμιών
- Εγκατάσταση αεροκουρτίνας ψυχρού αέρα στα μεγάλα ανοίγματα που, λόγω αναγκών της παραγωγικής διαδικασίας, παραμένουν ανοιχτά
- Ανοίγματα στα ψηλότερα σημεία κεκλιμένων οροφών για φυσικό αερισμό
2. ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
- Μόνωση των θερμών επιφανειών που βρίσκονται μέσα στους χώρους εργασίας (σωλήνες ζεστού νερού – ατμού, λέβητες, δεξαμενές κ.ά.)
- Απομόνωση των πηγών θερμότητας με θερμομονωτικά χωρίσματα και απαγωγή της θερμότητας προς τον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο
3. ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΧΩΡΟΥ
- Επαρκής φυσικός αερισμός ή εγκατάσταση τεχνητού αερισμού κατόπιν σχετικής μελέτης – εξασφάλιση της ταχύτητας κυκλοφορίας του αέρα με μεθόδους όπως η δημιουργία φυσικών ρευμάτων, η χρήση ανεμιστήρων και η μηχανική προσαγωγή νωπού αέρα με σύγχρονη απομάκρυνση του παλαιού
- Τοπική απαγωγή του θερμού αέρα και των ρύπων από το πλησιέστερο, προς την πηγή δημιουργίας τους, σημείο
- Εγκατάσταση κλιματιστικών μηχανημάτων, κατόπιν σχετικής μελέτης, όπου είναι εφικτό
Οργανωτικά μέτρα για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης
- Οργάνωση του χρόνου εργασίας με προγραμματισμό διαλειμμάτων κατάλληλης διάρκειας για τη μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων
- Προγραμματισμός των εργασιών που συνεπάγονται υψηλή θερμική καταπόνηση των εργαζομένων, κατά το δυνατόν, σε ώρες εκτός θερμοκρασιακών αιχμών
- Μείωση της απασχόλησης σε ιδιαίτερα επιβαρυμένους θερμικά χώρους όπως είναι τα μηχανοστάσια, χυτήρια, υαλουργεία, κεραμοποιεία, ναυπηγικές εργασίες κ.λπ. μεταξύ των ωρών 12.00-16.00
- Διαμόρφωση κυλικείων, ή άλλων κατάλληλων χώρων για το χρόνο διαλείμματος. Οι χώροι αυτοί, ανάλογα με τις αντικειμενικές ανάγκες και δυνατότητες, να εξοπλίζονται με σύστημα κλιματισμού. Οι χώροι αυτοί θα επιλεγούν μετά από συνεργασία του εργοδότη και του Τεχνικού Ασφάλειας, Γιατρού Εργασίας και μελών ΕΥΑΕ και όπου δεν υπάρχουν των εκπροσώπων των εργαζομένων
- Παροχή πόσιμου δροσερού νερού σε θερμοκρασία 10 -15ο C
Ειδικές προβλέψεις για υπαίθριες εργασίες
Τα μέτρα που μπορεί να ληφθούν για να αντιμετωπιστεί τυχόν θερμική καταπόνηση των εργαζομένων περιλαμβάνουν:
- Χορήγηση και χρήση κατάλληλου καλύμματος κεφαλής όπου δεν προβλέπεται χρήση κράνους προστασίας, καθώς και προστατευτικών μέσων δέρματος
- Διαμόρφωση / επιλογή σκιερού μέρους για διαλείμματα
- Διαμόρφωση / επιλογή σκιερού μέρους ή κατασκευή κατάλληλων στεγάστρων για την εκτέλεση των εργασιών, όπου τούτο είναι δυνατόν
- Προγραμματισμός των εργασιών έτσι ώστε οι πλέον επιβαρυμένες (π.χ. εργασίες ασφαλτόστρωσης)
- να γίνονται τις ώρες που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες
- Μείωση της απασχόλησης κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ των ωρών 12.00-16.00
- Χορήγηση πόσιμου δροσερού νερού (10-15οC)
Χορήγηση Μέσων Ατομικής Προστασίας
Πέραν της συσσώρευσης θερμότητας από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία υπό συνθήκες καύσωνα -για την αντιμετώπιση της οποίας προβλέπεται η χρήση καλυμμάτων κεφαλής και αυχένα και άλλων προστατευτικών μέσων του δέρματος, π.χ. αντηλιακών κρεμών-, οι υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος κατά το θέρος αποτελούν πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα για τους εργαζόμενους που εκτίθεται ήδη σε ακτινοβολούμενη θερμότητα λόγω της παραγωγικής διαδικασίας (π.χ. σε εγκαταστάσεις χυτηρίων και μεταλλουργίες).
Για τις περιπτώσεις τέτοιων δυσμενών συνθηκών στους χώρους εργασίας διατίθενται, ούτως ή άλλως, μια σειρά από μέσα ατομικής προστασίας μερών ή ολόκληρου του σώματος π.χ. σκούρα γυαλιά προστασίας των οφθαλμών σε κλιβάνους βιομηχανιών τροφίμων, ασπίδες προστασίας του προσώπου, ολόσωμες θερμομονωτικές στολές κ.ά., τα οποία ο εργοδότης οφείλει να χορηγεί στους εργαζόμενους αφού πρώτα λάβει υπόψη του την έγγραφη γνώμη του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας (αν προβλέπεται) και αξιολογήσει κατά πόσον ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εργασίας.
Στον δρόμο για τις προγνώσεις
Από το 2013 στην εγκύκλιο του Υπ. Εργασίας (ΑΔΑ: ΒΕΖ8Λ-ΑΗΣ) γίνεται αναφορά για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων το καλοκαίρι. Το Υπ. Εργασίας ζητά από τις κατά τόπους υπηρεσίες Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία του ΣΕΠΕ την περίοδο να επικεντρωθούν σε προληπτικούς ελέγχους εφαρμογής μέτρων που στοχεύουν στη μείωση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων Το Υπ. Εργασίας προκειμένου να προβεί σε μέτρα για την προστασία της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων και την αναθεώρηση της σχετικής Οδηγίας, έχει συνάψει συνεργασία με την ΕΜΥ για την εκπόνηση μετρήσεων πλησίον μετεωρολογικών σταθμών αεροδρομίων.
Συγκεκριμένα, έχουν τοποθετηθεί μετρητές WBGT πλησίον των Μετεωρολογικών Σταθμών που εδρεύουν στις 110 (Λάρισα), 111 (Νέα Αγχίαλος), 112 (Ελευσίνα) και 114 (Τανάγρα) Πτέρυγες Μάχης. Τα δεδομένα αξιοποιούνται για σύγκριση με τα αποτελέσματα εφαρμογής εμπειρικών σχέσεων υπολογισμού του δείκτη WBGT αλλά και για την αξιολόγηση προγνωστικών τιμών από αριθμητικά μοντέλα πρόγνωσης καιρού. Τα αποτελέσματα αναλύονται από την Δνση Β της ΕΜΥ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ερευνητική ομάδα FAMELab [(F)unctional (A)rchitecture of (M)ammals in their (E)nvironment].
ΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΜΥ
Η ΕΜΥ στην κεντρική ιστοσελίδα της εκδίδει την πρόγνωση του δείκτη WBGT υπολογισμένου με τη μέθοδο Liljgren. (Περισσότερες πληροφορίες για την μέθοδο εδώ.)
Υπενθυμίζουμε οτι ο βιοκλιματικός δείκτης WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) έχει επιλεγεί ως χαρακτηριστικός δείκτης θερμικής καταπόνησης. H χρήση του συνιστάται στο πρότυπο ISO 7243.
Να κλείσουμε επισημαίνοντας ότι πολύ “αγαπητός” σε κάποια media είναι ο δείκτης θερμότητος (Heat Index) ο οποίος δείχνει υψηλότερες τιμές από τις πραγματικές και χρησιμοποιείται κυρίως για δημιουργία εντυπώσεων.
Πάντως, ευρέως κανένας από τους δείκτες δεν έχει “περάσει” στην κουλτούρα του Έλληνα, γεγονός που έχει θετικές αλλά και αρνητικές επιδράσεις.
Τα άρθρα για την πρόγνωση του καιρού στο NEWS 24/7 επιμελείται ο Θοδωρής Κολυδάς, διευθυντής του Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου ΕΜΥ. Αναλυτικές και έγκυρες προβλέψεις για τον καιρό στην Αθήνα & σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα με την αξιοπιστία του Θοδωρή Κολυδά.
Ακολουθήστε το News 24/7 στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις